Perchloroetylen to podstawowy rozpuszczalnik w pralniach chemicznych, ale jego opary działają toksycznie na układ nerwowy i wątrobę. Sprawdź, jak chronić pracowników i jakie znaczenie ma prawidłowa wentylacja.

PERC – skuteczny rozpuszczalnik, który wymaga maksymalnej ostrożności

Perchloroetylen (PERC, C₂Cl₄) jest jednym z najważniejszych rozpuszczalników stosowanych w pralniach chemicznych. Świetnie usuwa zabrudzenia, ale jego właściwości toksyczne sprawiają, że wymaga rygorystycznych procedur BHP.

Dlaczego jest niebezpieczny?

• działa neurotoksycznie,
• uszkadza wątrobę i nerki,
• kumuluje się w organizmie,
• paruje w temperaturze pokojowej,
• jest cięższy od powietrza i gromadzi się przy podłodze.

Gdzie pracownicy są narażeni na PERC?

1. Pralnie chemiczne (H2)

Największe źródła emisji:

• maszyny do czyszczenia chemicznego,
• zbiorniki i układy destylacyjne,
• wycieki z przewodów i uszczelek,
• otwieranie komory maszyn,
• suszenie i chłodzenie tkanin.

Skąd bierze się ryzyko? (H3)

1. PERC paruje przy niskiej temperaturze.
2. Stężenia mogą gwałtownie rosnąć po otwarciu urządzenia.
3. W źle wentylowanych pralniach opary utrzymują się godzinami.
4. PERC wnika do tkanin – emisja trwa nawet po zakończeniu cyklu.

Ważna informacja: Pracownik często „nie czuje” stężenia PERC przy długotrwałym narażeniu – dochodzi do habituacji zapachu.

2. Magazyny i pomieszczenia z beczkami PERC (H2)

Wyciek z pojemnika lub niewłaściwe zamknięcie beczki może spowodować lokalne skażenie powietrza.

Typowe problemy (H3)

1. Brak wentylacji przy poziomie posadzki.
2. Nieprawidłowe składowanie w strefach bez odciągów.
3. Rozlany PERC długo odparowuje i wypełnia pomieszczenie.

Jak działa PERC na organizm?

PERC jest lotnym rozpuszczalnikiem, który:

• wchłania się przez drogi oddechowe,
• przenika częściowo przez skórę,
• kumuluje się w tkance tłuszczowej,
• uszkadza układ nerwowy i narządy wewnętrzne.

Objawy ostre:

• zawroty,
• ból głowy,
• senność,
• nudności.

Objawy przewlekłe:

• zaburzenia pamięci i koncentracji,
• neuropatie,
• uszkodzenie wątroby,
• problemy z nerkami.

NDS i wartości graniczne

• NDS: 20 mg/m³ (3 ppm)
• NDSCh: 40 mg/m³ (6 ppm)

W wielu pralniach, szczególnie starszego typu, przekroczenia norm zdarzają się regularnie, jeżeli wentylacja jest niewydolna.

Dlaczego wentylacja jest tak kluczowa?

PERC jest cięższy od powietrza (H2)

To oznacza, że:

• gromadzi się przy podłodze,
• unosi się wolno,
• standardowe kratki wentylacyjne pod sufitem są często nieskuteczne.

Jak powinna wyglądać prawidłowa wentylacja? (H3)

1. Wentylacja mechaniczna nawiewno-wywiewna, a nie tylko grawitacja.
2. Odciągi przy maszynach – szczególnie przy otwieraniu komory.
3. Wyciągi nisko przy posadzce, bo tam zbierają się opary.
4. Kabiny lub strefy suszenia z dedykowaną wentylacją.
5. Regularne pomiary PERC i przeglądy filtrów.

Ważna informacja: Drzwi „uchylone na oścież” to nie wentylacja. PERC usuwa się tylko wymuszonym obiegiem powietrza.

Jak chronić pracowników?

Organizacja pracy (H2)

• szczelne i sprawne urządzenia chemiczne,
• zakaz pozostawiania otwartych zbiorników,
• szybkie usuwanie wycieków,
• przechowywanie PERC w szafach wentylowanych.

Środki ochrony indywidualnej (H3)

1. półmaski z filtrem A2 przy pracach krótkotrwałych,
2. rękawice odporne na rozpuszczalniki,
3. okulary ochronne,
4. odzież robocza chroniąca przed przesiąkaniem par.

Pierwsza pomoc przy narażeniu

• wynieść pracownika na świeże powietrze,
• zapewnić spokój i drożność dróg oddechowych,
• usunąć skażoną odzież,
• w razie podrażnienia skontaktować się z lekarzem,
• przy zatruciach przewlekłych – badania w kierunku uszkodzenia wątroby i nerek.

Link – materiały o zagrożeniach chemicznych.