Tlenek węgla to bezwonny i niewidoczny gaz, który co roku powoduje ciężkie zatrucia i zgony w pracy. Występuje m.in. w warsztatach, kotłowniach i przy spalaniu paliw, a objawy zatrucia często pojawiają się zbyt późno.

Tlenek węgla (CO) – dlaczego jest tak niebezpieczny?

Tlenek węgla (CO), potocznie nazywany czadem, to bezbarwny, bezwonny i silnie toksyczny gaz powstający podczas niepełnego spalania paliw. Największe zagrożenie polega na tym, że człowiek nie jest w stanie go wyczuć.

CO wiąże się z hemoglobiną:

• ponad 200 razy silniej niż tlen,
• blokując transport tlenu w organizmie.

Skutkiem jest szybkie niedotlenienie mózgu i serca, nawet przy stosunkowo niskich stężeniach.

Gdzie w środowisku pracy powstaje tlenek węgla

CO pojawia się wszędzie tam, gdzie zachodzi proces spalania lub pracy silników spalinowych.

Typowe miejsca narażenia:

• warsztaty samochodowe,
• kotłownie i maszynownie,
• hale z wózkami spalinowymi,
• garaże podziemne,
• piece, nagrzewnice, palniki,
• agregaty prądotwórcze.

Najczęstsze źródła emisji CO

1. Niesprawne lub źle wyregulowane urządzenia grzewcze.
2. Silniki spalinowe pracujące w zamkniętych pomieszczeniach.
3. Zatkane lub nieszczelne przewody kominowe.
4. Brak lub awaria wentylacji.
5. Spalanie paliw stałych, ciekłych lub gazowych.

CO gromadzi się szybko i może osiągnąć stężenia śmiertelne w ciągu minut.

Objawy i skutki ostrego zatrucia tlenkiem węgla

Zatrucie CO ma charakter ostry i postępuje bardzo szybko.

Objawy zatrucia – na co zwrócić uwagę

Objawy początkowe:

• ból i zawroty głowy,
• nudności,
• senność,
• osłabienie.

Objawy ciężkie:

• zaburzenia świadomości,
• duszność,
• drgawki,
• utrata przytomności.

Brak zapachu i koloru sprawia, że ofiara często nie zdaje sobie sprawy z zagrożenia.

Skutki zdrowotne

• uszkodzenie mózgu,
• zaburzenia neurologiczne,
• niewydolność serca,
• zgon.

Nawet osoby, które przeżyją zatrucie, mogą mieć trwałe powikłania.

Normy i dopuszczalne stężenia CO

W środowisku pracy obowiązują następujące wartości:

• NDS: 23 mg/m³,
• NDSCh: 117 mg/m³.

Przekroczenie tych wartości wymaga:

• natychmiastowych działań technicznych,
• wstrzymania pracy,
• analizy przyczyn.

Obowiązki pracodawcy – co trzeba zrobić w praktyce

Pracodawca odpowiada bezpośrednio za ograniczenie ryzyka zatrucia CO.

Podstawowe obowiązki

• identyfikacja źródeł CO,
• ocena ryzyka zawodowego,
• regularne przeglądy urządzeń spalających paliwa,
• zapewnienie sprawnej wentylacji,
• pomiary stężeń CO,
• szkolenia pracowników.

Brak czujników CO to proszenie się o wypadek.

Środki techniczne i organizacyjne

• instalacja czujników tlenku węgla,
• wentylacja mechaniczna lub grawitacyjna,
• zakaz pracy silników spalinowych w zamkniętych pomieszczeniach,
• procedury awaryjne,
• szybka ewakuacja w razie alarmu.

Środki ochrony indywidualnej

• aparaty powietrzne lub sprzęt izolujący drogi oddech,
• stosowane wyłącznie w sytuacjach awaryjnych.

Maski filtrujące NIE chronią przed tlenkiem węgla.